Dolle Mina is terug. Vorig jaar is de feministische actiegroep uit de jaren zeventig nieuw leven ingeblazen. In Nijmegen heten ze Dolle Nimma. In een jaar tijd zijn vele acties gevoerd, zoals een actie tegen femicide en een breiactie voor recht op abortus.
Nijmegenaren Carla Schouwenaars en Margot Gerritse besloten op 8 maart 2025, Internationale Vrouwendag, om als een van de eerste steden in Nederland in Nijmegen een afdeling van Dolle Mina op te richten. “We noemen ons Dolle Nimma. We willen dat Nijmegen koploperstad is en in 2030 de meest gelijkwaardige stad van het land.”
In 1970 startte een kleine groep vrouwen en mannen onder de naam Dolle Mina een reeks van ludieke acties om aandacht te vragen voor de ongelijkwaardige positie van de vrouw in de samenleving. De naam ontleende de actiegroep aan de bijnaam van Wilhelmina Drucker (1847-1925). Deze strijdbare feminist van het eerste uur had als bijnaam IJzeren Mina. In de jaren daarna voerden de dolle mina’s actie voor meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Ze streden voor gelijke beloning voor gelijk werk, het recht op abortus, betere seksuele voorlichting, anticonceptie en meer kinderopvang. Ze brachten gesprekken op gang over onderwerpen die tot die tijd als ’taboe’ werden ervaren, gingen de verbinding aan met internationale organisaties die streden voor gelijkwaardigheid en waren door hun scherpe leuzen veel aanwezig in de media. Dolle Mina werd een belangrijke stem voor verandering.
Noodzaak
De Dolle Minabeweging is weer springlevend, uit noodzaak. De positie van vrouwen staat internationaal onverminderd onder druk en verworvenheden als gendergelijkheid moeten worden beschermd, ook in Nederland. Abortus staat in Nederland nog steeds in het Wetboek van Strafrecht. Veiligheid op straat en in de nacht, seksisme, fascisme, geweld en discriminatie zijn thema’s die actueel blijven. Zo ook gratis plassen voor vrouwen op een evenement – al een item in de jaren zeventig. Redenen waarom sinds een jaar de Dolle Minabeweging terug is en opriep om lokale actiegroepen te vormen.
Dat Dolle Nimma in Nijmegen serieus wordt genomen, blijkt bijvoorbeeld op 11 maart uit de grote opkomst van gemeenteraadsleden bij het aanbieden van het manifest over femicide Stop de meest voorspelbare moord en de bereidheid van partijen om dit te ondertekenen.
Abortus
Dolle Nimma heeft in het afgelopen jaar een indrukwekkend aantal acties op touw gezet op vele gebieden. ‘Gewoon beginnen en leren door te doen’ is het motto. Soms zijn het lokale acties, zoals een breimiddag in februari en de tegendemonstratie in maart, beide voor het recht op abortus. Soms zijn het acties die aansluiten bij een landelijke actie, zoals ‘de nacht is van ons’- voor veilig fietsen in het donker, en de Nacht van de Vluchteling. Gerritse: “Als het nodig is, speel je in op de actualiteit. Maart is daarbij een drukke maand geweest, maar veel acties kun je spreiden in de tijd, we kijken wat haalbaar is naast ons werk en privéleven.” Inmiddels zijn ze een jaar verder en is er een kernteam van acht mensen. Gerritse heeft samen met andere dolle nimma’s een visie, strategie en doelen geformuleerd. Ze vertelt: “We zijn aan het bouwen aan onze organisatie en brengen focus aan in de activiteiten. Iedereen kan een actie of een werkgroep beginnen, de kerngroep denkt mee en stelt een draaiboek ter beschikking. In elke werkgroep zit een kernteamlid dat meekijkt, de actie wordt geëvalueerd op effectiviteit. Wie wat doet kan verschillen per actie, er zijn geen vaste rollen, mensen doen wat past bij hun talent en interesse.” Er zijn meerdere werkgroepen, zoals Mina Maandag, een maandelijkse avond in LUX, waarbij sprekers een thema belichten. Gerritse en Schouwenaars werken samen met andere Dolle Minagroepen, om elkaar te inspireren en om deel te nemen aan landelijke acties.
Seksisme
De twee dolle nimma’s leerden elkaar kennen via een podcastgroep en wilden wat gaan betekenen in de maatschappij. Ze vertellen over hun persoonlijke drijfveren. Gerritse: “De samenleving is oneerlijk, ik zie veel onrecht en haat in het dagelijks leven. Daarbij voel ik woede en angst, binnen Dolle Nimma kan ik die emoties omzetten in actie. Daarnaast vind ik solidariteit heel belangrijk, binnen en buiten Dolle Nimma. Ik zoek connectie, we willen verandering door verbinding met andere actiegroepen, we kunnen elkaars stem versterken. We sluiten aan bij groepen vrouwen die al samenkomen in Nijmegen, bijvoorbeeld een groep met alleenstaande moeders. We luisteren naar wat bij hen leeft en kijken of er mogelijkheden zijn om samen te werken.”
Schouwenaars vertelt: “Ik heb een groot rechtvaardigheidsgevoel. Ik ben beroepsmilitair geweest en ervoer veel seksisme binnen de organisatie. Ook zag ik dat militairen onvoldoende beseffen dat een gewapend conflict disproportioneel veel negatieve gevolgen heeft voor vrouwen en kinderen. En dat het aan militairen is om daar iets aan te doen. Ik ben antropologie gaan studeren en heb onder andere als genderadviseur gewerkt om dat bewustzijn te vergroten. Met Margot vorm ik een deel van het kernteam binnen Dolle Nimma. We voelen elkaar aan, zijn bevriend geworden maar verschillen genoeg om elkaar scherp te houden. Ik bruis van de ideeën, zoek continu de verbinding, wil met iedereen alles doen. Margot is soms de rem die ik nodig heb. We zijn bij Dolle Nimma met velen, ik voel me gedragen. We kunnen samen iets bereiken, dat geeft me kracht.”
Discussie
Beiden: “In Nijmegen gaat al veel goed, maar wij zijn pas tevreden als ieders behoeften worden gehoord en niemand meer uitsluiting ervaart. Uitsluiting heeft impact op de kansen die je krijgt. Met onze acties willen we zorgen voor bewustwording bij het publiek en bestuurders en de gemeentepolitiek beïnvloeden. We willen discussie stimuleren, bijvoorbeeld met onze stemwijzer voor de gemeenteraadsverkiezingen. Partijen mailen ons daarover en dat vormt een basis voor een gesprek.”
Dolle Nimma
Dolle Nimma is een beweging, en kent geen lidmaatschappen maar deelnemers, een mix van vrouwen, non-binaire mensen en mannen van uiteenlopende leeftijden. Dolle Nimma is een platform voor mensen die in actie willen komen, biedt kennis, contacten en een klankbord. Er zijn diverse appgroepen waar je lid van kunt worden om deel te nemen of alleen om op de hoogte te blijven. De ludieke en mediagenieke manier van actievoeren spreekt velen aan. Landelijk Dolle Mina, lokaal Dolle Nimma is ‘één groot netwerk, verbonden en betrokken. Vol goede moed, met humor en met serieuze urgentie’ staat op hun lezenswaardige website. Daarop staan ook de visie, structuur en strategie en een agenda.