Het rollenspel Dungeons & Dragons verovert Nijmegen. Stichting Spelslot organiseert wekelijks Dungeons & Dragonsrollenspelavonden. De spelers vinden er gezelligheid en avontuur en ontwikkelen hun talenten. Naast Spelslot zijn er meer groepen met het spel bezig.
Overal op de wereld, ook in Nijmegen, wordt het rollenspel Dungeons & Dragons gespeeld. Het speelt zich af in een wereld die lijkt op werelden als die van In de ban van de ring. De spelers kiezen rollen, bijvoorbeeld vechter, dief, tovenaar of bard, met bepaalde sterke en zwakke punten. Ze kiezen individueel en samen hoe te reageren op de uitdagingen die de spelleider hun voorlegt. De spelleider of Dungeon Master (DM) speelt alle verdere rollen in het verhaal, soms met stemmen en gebaren. De DM houdt ook de regels in de gaten die in het spelershandboek staan. Met de dobbelstenen wordt bepaald of acties lukken en hoe groot het effect is.
Prikkels
Nijmegenaar Natchai Leenders zag tijdens coronatijd dat jongeren vereenzaamden op hun kamers, zeker neurodiverse jongeren zoals hijzelf. Bij neurodiversiteit werkt het brein net wat anders dan gemiddeld en reageert het op een andere manier op prikkels.
Hij stapte in 2021 naar buurtteams en jongerenwerkers en stelde voor om Dungeons & Dragons (D&D) aan te bieden: “Samen live rollenspelen doen heft eenzaamheid op en verbindt. Je vertelt elkaar verhalen, beleeft samen een avontuur. Introverte jongeren kunnen in hun rol uit hun schulp kruipen.”
Zijn verhaal wordt ondersteund door onderzoek: D&D creëert een veilige gemeenschap om sociale en emotionele vaardigheden te oefenen; spelers kunnen meerdere gender- en seksuele identiteiten onderzoeken; spelers voelen zich meer verbonden en worden gestimuleerd creatief en empathisch te zijn.
In de zomer van 2021 startte Leenders met enkele spelers bij het JongerenLab van Bindkracht10. Het was een succes met tien tot vijftien jongeren die meededen. Ook tijdens de lockdowns mochten ze door, omdat de avonden als essentieel werk werden aangemerkt.
Improviseren
Daarna richtte hij met enkele trouwe spelers in 2023 Stichting Spelslot op. Een van Natchai’s spelers van JongerenLab, die tevens FNV-bestuurslid is, zorgde dat ze elke woensdagavond in het FNV-gebouw aan de Steenbokstraat terechtkonden.
Leenders: “Wij hadden behoefte aan een eigen plek en de FNV wil graag vindbaar zijn voor jongeren.” Nu komen ongeveer vijftig mensen meespelen, vanaf zeventien jaar, met een gemiddelde leeftijd van dertig jaar. In vakantietijden en de eerste woensdag van de maand zijn er korte eendaagse rollenspelen (‘one shots’) en ook andere spellen dan Dungeons & Dragons te spelen. Of je kunt je personage vormgeven, spelfiguren maken of verven, of leren hoe je spelleider, DM, kunt worden. Leenders: “Ik werd zelf in het diepe gegooid. Een vriend zei dat hij een groep wilde. Ik werd als spelleider aangewezen, omdat ik creatief ben en kan improviseren, de belangrijkste eigenschappen voor een DM.” De DM maakt het basisverhaal en de uitdagingen en begeleidt het spel.
Opera
Leenders vertelt dat in de D&D-wereld haast alles mogelijk is: “Een DM verbond het spel bijvoorbeeld met opera en zong daarbij.” Hij is blij dat bij Spelslot mensen in hun kracht gezet worden: “Ook al zit je bij dagbesteding of met long covid thuis, er zijn altijd talenten die je kunt inzetten, bijvoorbeeld een website maken, tekenen, figuren maken of zakelijke dingen regelen. Wij zijn er blij mee.”
In september begint Spelslot aan een groot avontuur (een ‘campaign’) dat tien maanden duurt. Alle spelgroepen spelen mee in het avontuur. Elke groep bestaat uit een DM en vijf of zes spelers. Bij Spelslot wissel je elke maand van groep om met meer verschillende spelers de avonturen van de DM te beleven.
Stichting Spelslot werkt graag samen met organisaties zoals Bibliotheek Gelderland Zuid, FNV en The Guild Nijmegen. Er zijn maandelijkse spelmiddagen voor jongeren tussen 12 en 17 jaar oud en voor kinderen tussen 8 en 11 jaar in Bibliotheek Gelderland Zuid. Daarnaast brengt de stichting het spel onder de aandacht bij evenementen zoals Novio Magica. Dat fantasyevenement wordt vanaf 2023 in Nijmegen georganiseerd. Bij de afgelopen editie op 9 juni dit jaar waren er 10.000 bezoekers.
Kasteel
De thuisgroep met wie Leenders begon komt nog steeds maandelijks bij elkaar. Er zijn vele thuisgroepen in Nijmegen en elders. Bijvoorbeeld de groepen die Wouter van den Berg begeleidt: “Ik volgde online mensen die D&D speelden en kreeg twee jaar geleden een startersset cadeau. Ik startte met vier vrienden en heb nu twee groepen van zes spelers.
Het levert me nieuwe vrienden op en mijn creativiteit wordt gestimuleerd. Ook organiseren we nu met een kleine groep spelers twee keer per jaar een D&D-evenement. Met zo’n dertig spelers en zeven DM’s spelen we een hele dag in een middeleeuws kasteel. De opbrengsten van de dag gaan naar een goed doel dat mij aan het hart gaat.“
Er is de Facebookgroep Dungeons & Dragons Nederland met 6000 leden, een grote groep op een Discordaccount, en de Dutch20, een groep liefhebbers op Reddit. De 20 of twenty verwijst naar de dobbelsteen met twintig vlakken die een belangrijke rol speelt in het spel.
De Dungeons & Dragonsgemeenschap is een wereld op zichzelf.
Andere initiatieven in Nijmegen zijn onder meer:
The Guild. Dit is een sociale club voor ‘geeky en nerdy’ jongeren vanaf zeventien jaar, opgericht door Tom Smitjes in 2020. Deze groep organiseert elke donderdagavond een activiteit. Bijvoorbeeld een rollenspel, bordspel of knutselavond.
Spellenmarkten: Er zijn er meerdere, zoals de Tavern’s Market in Kronenburgerpark afgelopen 16 augustus.
Wisselrollenspellen: Sinds september 2022 bestaat Wisselrollenspellen, een groep die drie bijeenkomsten per jaar organiseert waar spelleiders de opzet van hun spel uitleggen en spelers een groep kunnen kiezen. Die groepen komen vervolgens zes keer bij elkaar bij iemand thuis. De volgende algemene bijeenkomst is donderdag 4 september 20 uur in café Moenen. Voorbeelden van spellen zijn Starforge, Ironforge en Dying Earth.
De Weerwolven van Nijmegen. Spelavonden voor fans van het spel Weerwolven van Wakkerdam. De groep organiseert ook evenementen.