Wout Waanders, Nijmegens nieuwe stadsdichter [foto Judith Linders].
Verhaaltjes voor kleuters verzon hij al tijdens zijn Pabo-stage. Dat dit het begin was van zijn schrijfcarrière kwam niet bij Wout Waanders op. Sterker nog, hij ontdekte later door mee te doen aan een schrijfwedstrijd dat zijn verzinsels gedichten waren. Hij behaalde de propedeuse aan de Pabo en volgde een studie Nederlands. Hij sleepte meerdere prijzen voor zijn gedichten in de wacht, gaf voordrachten tijdens festivals en deed muzikale theatervoorstellingen. In 2015 verscheen Olifantopia, een chapbook, zoals op goedkoop papier gedrukte Engelse volksboekjes vroeger heetten. Op zijn website staan stiftgedichten, gedichten die niet ontstaan door te schrijven maar door te schrappen. Voor dit en het komend jaar heeft het schrijven van Waanders ook een officieel kantje, hij is de stadsdichter van Nijmegen.

Van tijd tot tijd loopt vrolijke Waanders koffiebar First Things First in het Honigcomplex binnen. „Sinds twee jaar ben ik hier te vinden. Het is een fijne plek; ik ken de mensen en ik woon hier vlakbij, dat is makkelijk. Ik schrijf graag op allerlei locaties. Dat houdt de flow erin. Om niet het gevoel te hebben lonely met het schrijverschap bezig te zijn, ga ik een keer per week borrelen met mijn schrijversvrienden. We hebben het dan over financiële zaken en stomme opdrachten. Soms wil je een beetje klagen, je ei kwijt.”

Wout Waanders: „Ik wil laten zien dat optimisten ook kunnen schrijven.” [foto Judith Linders].
Thuiskomen
Waanders groeide op in Den Bosch. Het gevoel van nooit uit deze omgeving te komen zorgt ervoor dat hij wil breken en naar Nijmegen verhuist om aan de Radboud Universiteit Nederlandse Letterkunde te studeren. „Het was een logische keuze. Mijn familie komt hier vandaan en veel vrienden studeerden hier ondertussen ook al. Na elf jaar hier wonen en werken voelt Nijmegen als thuiskomen. Wanneer ik op straat loop, weet ik dat ik bekenden ga tegenkomen en als ik op de fiets stap, kan ik in elke wijk wel ergens aanbellen bij iemand die ik ken. Nijmegen heeft van alles wat. Er zijn verschillende werelden om je heen, bijvoorbeeld een Zuid-Frankrijkachtige hoek, maar ook iets van het platteland. Het is een stad die je kunt ontdekken. Als ik kijk naar de wereldsteden die ik tof vind buiten Nijmegen, dan zijn er weinig steden die dat ook hebben.”

Schrijven
Als stageopdracht voor de Pabo schrijft Waanders gedichten, al noemt hij dat in die tijd nog niet zo. „Het was meer van me afschrijven.” Veel later pas durft Waanders zichzelf dichter te noemen, om precies te zijn na een wedstrijd waar hij zijn schijfwerk inlevert om te bewijzen dat dichten niet per definitie saai of zwaar hoeft te zijn. „Ik kwam in de finale. Daarmee was de toon gezet en ontdekte ik dat ik gedichten aan het schijven was en dat het blijkbaar wel iets was dat ik kan. Gaandeweg ben ik het steeds toffer gaan vinden om poëzie te schrijven. Het heeft iets magisch, iets tofs waar je mensen mee in beroering kunt brengen.”

Optimistisch
Bij schrijvers vind je volgens Waanders veel cynisme en pessimisme. Hij onderscheidt zich door zijn optimisme. „Heel veel boeken zijn relatief somber en er is vrij weinig tekst met hoop. Nogal wat schrijvers zijn depressief. Er zijn mensen die denken dat somberte en depressie bij het schrijverschap horen. Ik wil laten zien dat ook optimisten kunnen schrijven. Er kan altijd wel iets van drama bijzitten, maar uiteindelijk is er altijd hoop. Het hoeft echt niet zo te zijn dat je alleen kunt schrijven als je gedeprimeerd bent en op een zolderkamertje whisky drinkt.”
Waanders richt zich dan ook liever op optimistische collegadichters zoals Joke van Leeuwen, Ingmar Heytze en Judith Herzberg. „Joke van Leeuwen is mijn grote voorbeeld. Respect voor hoe zij alles inricht. Ze schrijft en illustreert kinderboeken, ze is actrice en schrijft ook voor toneel. Op het podium brengt ze goed over wat ze wil laten zien. Daarvoor betrekt ze allerlei dingen erbij om het mooier te maken.”

Wout Waanders’ optreden tijdens het Nijmeegs Boekenfeest [foto Judith Linders].
Ook Waanders weet de aandacht van het publiek vast te houden tijdens voordrachten. Hij vindt het belangrijk om mensen te bereiken vanuit zijn hart. Hij wil mensen ontroeren, laten lachen en aanspreken op een bepaald gevoel. „Ik vind het vreemd als ik van het podium ga en heb voorgelezen, maar zelf niet meer precies weet wat ik heb gedaan. Ik leer dingen via het theaterspel die ik op het podium kan gebruiken. Stiltes laten vallen bijvoorbeeld, of mensen aankijken en het publiek aanspreken. Het is belangrijk dat je zelfverzekerd op het podium staat. Je moet voelen wat je wilt zeggen.”

Inspiratie
Waanders is een observator. Interessante, grappige en leuke beelden vangen zijn aandacht. Inspiratie haalt hij uit simpelweg te gaan schrijven, schrijven en nog eens schrijven. „Ik geloof niet in een muurtje aanraken en dat je dan opeens een idee hebt. Je moet er gewoon voor gaan zitten en werken, schrappen en bijschaven, dan ontstaat er iets. Ik zie het liever als een ambacht en maak veel schrijfuren. Deze periode heb ik geen weekend. Er komen extra opdrachten binnenstromen nu ik stadsdichter ben. Ik schrijf gewoon door. In deze drukke periode is het lastig om vrij werk te maken, maar ik weet dat ik vrij werk nodig heb om opdrachten te kunnen schrijven. Wanneer ik stress krijg ga ik hardlopen, zwemmen of een dagje weg. Ik heb ooit een tijdje een writer’s block gehad, dat was omdat ik mezelf te weinig tijd gunde om te gaan sporten. Door te gaan bewegen en een vakantie in te plannen krijg ik ruimte om te schrijven en dat kan inspiratie opleveren. Ook het wisselen van plek tijdens het schrijfproces zorgt voor nieuwe ingevingen. Soms wissel ik binnen een café zelfs van tafel,” zegt Waanders lachend.

Relatiebreuk
Vlak voor het Nijmeegs Boekenfeest in 2019 eindigde de relatie van Waanders op een onverwacht moment. Hij schreef een gedicht in de vorm van een quiz met vogels in de hoofdrol. Het thema was natuur en zijn situatie was in het stuk verwerkt. „Toen ik het gedicht voorlas, waren er mensen die huilden. Zij wisten van mijn relatiebreuk. Op precies hetzelfde moment lachte een gedeelte van het publiek. Dat is wat poëzie kan doen. Ik denk dat dat mijn grote doel is. Het is heel mooi dat mensen op exact hetzelfde moment bij dezelfde tekst verschillende emoties kunnen ervaren.”

NEC
Waanders voelt zich vereerd dat hij tot stadsdichter is benoemd. „Ik loop werelden binnen waar ik anders niet zou komen en ik ontmoet mensen die ik normaal niet tegenkom. Recent heb ik een gedicht over NEC geschreven. Als ik geen stadsdichter was had ik die vraag nooit gekregen. Dat is geweldig, dat zijn dingen die je als stadsdichter kunt doen.”

Waanders moest even nadenken toen hij in december 2018 gevraagd werd om stadsdichter te worden. Hij had de jaarplanning al af en heeft wat plannen moeten omgooien. „In deze functie is het van belang om keuzes te maken gezien de vele opdrachten die binnenstromen. Ik geef mezelf een kader en er moet logica in zitten. Ik selecteer op wat bij mijn missie past. Ik wil mezelf mengen onder de locals. Onderzoeken door op de fiets te stappen en door Nijmeegse wijken te fietsen. Zo veel mogelijk zien en ontdekken en daarover schrijven. Vooral niet over het toeristische Nijmegen.” Hij is van plan om van bieb naar bieb te gaan reizen en zo de stad te doorkruisen.

Dat hij nu in het rijtje van stadsdichters staat, zorgt bij Waanders voor enige druk om zichzelf te bewijzen. „Amal Karam heeft mij wijze tips gegeven. Ze herkent het gevoel jezelf te moeten bewijzen vanuit haar eerdere stadsdichterschap en sprak ooit de woorden: Laat je niet gek maken en doe je eigen ding.” Ook Frouke Arns ken ik goed. Wanneer ik haar gedicht op de silo bij de Honig zie staan, denk ik: dat heeft ze toch maar mooi bereikt. Ook buiten Nijmegen heb ik stadsdichters ontmoet, Joost Oomen uit Groningen bijvoorbeeld. Hij vertelde mij dat ik er spijt van krijg wanneer ik niet ergens op een muur kom te staan met een gedicht. Ik weet nog niet of ik dat ga doen. Daar zou dan wel een logische reden voor moeten zijn.”

Auteur: Caroline van Uden

In januari verschijnt Parkplan, het poëziedebuut van Wout Waanders, bij uitgeverij De Harmonie.


U kunt reageren op dit artikel via een e-mail naar redactie@denijmeegsestadskrant.nl