De invasie in Oekraïne is illegaal, maar Oekraïne kan de oorlog niet winnen van een veel sterkere aanvaller, zegt vredesactivist Guido van Leemput. Wat kan het antwoord zijn, vroegen vier lokale vredesgroepen zich af. Zij organiseerden een gespreksavond in de Thiemeloods, met als thema: herbewapening of de-escalatie.
‘Is de-escalatie mogelijk?’ In een overvolle zaal praten zeventig mensen mee over deze ongemakkelijke vraag. Herbewapening of de-escalatie was het thema van een gespreksavond in de Thiemeloods, georganiseerd door vier lokale vredesgroepen: De Nieuwe Vredesbeweging, Vredescomité Nijmegen, Onkruit vergaat niet en Vredesgroep Nijmegen.
“Het is nu een Europees conflict met nieuwe ‘ijzeren gordijnen”, zegt spreker Guido van Leemput, onderzoeker en activist bij de landelijke Nieuwe Vredesbeweging. “We zitten op een gevaarlijk punt in de geschiedenis. Het kan uitgroeien tot een ‘hete’ oorlog. Hoe dat tij te keren?”
“De Russische aanval was bedoeld om Oekraïens lidmaatschap van de NAVO onmogelijk te maken. Was de inval legitiem? Nee,” zegt Van Leemput stellig, “het was een illegale inval. Maar de huidige escalatie is het antwoord niet. De prijs is te hoog. Het is angstaanjagend hoe steeds meer landen erbij betrokken raken. Zie de gigantische militaire parade in China.”
Doden
“De Oekraïners hebben een strategie, gericht op het winnen van de oorlog.” Maar een stuk van de Oekraïne is inmiddels door Rusland geannexeerd. Dat is volgens Van Leemput niet meer terug te draaien, hooguit een stukje uit te ruilen. “De Russische invloed is wel teruggedrongen, maar Oekraïne is de oorlog aan het verliezen. We hebben miljarden aan wapens geleverd en Oekraïne heeft nu strategische bommenwerpers, maar de stemming aan het front is niet best, er zijn al teveel doden gevallen. Er is een tekort aan soldaten. Mensen boven de zestig kunnen zich nu voor het leger aanmelden, mannen en vrouwen. Rusland stuurt gemakkelijk weer duizenden nieuwe militairen. Oekraïne kan deze oorlog niet winnen.”
Veiligheidsstructuur
“Rusland heeft eisen gesteld aan de NAVO. Daar is niet op gereageerd. Nederland heeft geen enkele poging gedaan om de oorlog te stoppen en ook Europa is alleen gericht op winnen. We zijn een permanente oorlog aan het voorbereiden.” De militarisering van de Nederlandse samenleving is volgens Van Leemput zorgwekkend, en is in korte tijd gebeurd. “We zijn nu trots op nieuwe bedrijven in Europa die zware wapens produceren. Rutte was bij de opening van de grootste Duitse munitiefabriek, onderdeel van wapenfabrikant Rheinmetall.”
Onderhandelen is de enige weg. Waar moet dat volgens Van Leemput over gaan? “Oekraïne wil overwinnen en wil binding met het westen. Ze zullen op de knieën moeten omdat Rusland dat niet wil.” Hij noemt drie punten waar over gepraat moet worden: “Een staakt het vuren, dat zou al geweldig zijn. Volgende punt is blijvende vrede met veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Het derde punt is veiligheid voor Rusland. Vrede tussen de NAVO-landen en Rusland. Mijn voorstel is om te werken aan een heel nieuwe veiligheidsstructuur in Europa die ook de veiligheid voor Rusland garandeert.”
Anti-oorlogslied
Twee politieke partijen hebben de uitnodiging aangenomen om mee te praten. SP-vertegenwoordiger Yurre Wieken: “Wij zeggen nee tegen verdere bewapening. Er hoeft geen extra geld bij. De wapenindustrie in de VS profiteert. Waar wapens worden geproduceerd worden ze ook gebruikt.” Bart Salemans van de Partij voor de Dieren geeft aan in een heftige discussie te zijn beland na de goedkeuring door de partij van de NAVO norm van 5% voor bewapening. Veel leden zijn teleurgesteld. “We moeten stilstaan bij de negatieve gevolgen van wapens en oorlog, ook voor de natuur en biodiversiteit.” Tijdens een interval zingt Karel Bosman ‘Dansen om de bom’ een anti-oorlogslied uit 1981. Een oud probleem dat opnieuw binnenkomt.
Organiseren
De deelnemers praten in groepjes. Er is ontsteltenis hoe snel het is gegaan met de acceptatie van oorlogstaal en militarisering. De generatie met een actieverleden in de jaren zeventig is ruim vertegenwoordigd en de vraag is dan ook: ‘Waar zijn de jongeren?’ Vredesgroep Nijmegen organiseert naast Vredescafé’s activiteiten om kinderen en jongeren te betrekken. Theo van Stiphout van Vredescomité Nijnegen zegt: “Jongeren hebben ons comité opgericht. Er komen jongeren bij, maar die verdwijnen ook weer.” “Ze zijn er wel”, zeggen ook Van Leemput en mensen in de zaal. “Veel in Amsterdam, maar ook in Nijmegen en het worden er steeds meer.”
Een deelnemer vraagt zich af of niet Oekraïne zelf moet beslissen en wij alleen hun keuzes moeten steunen. Maar die fase is voorbij volgens van Leemput, we zitten er al volop in. Hoe keren we het tij? “Ons organiseren!”, zegt Van Leemput. “Alleen dan kunnen we het door laten dringen: militarisering is het antwoord niet. Plaatselijke inzet is nodig en landelijke coördinatie, en een Europese vredesbeweging als antwoord op de bewapening.” Wieken (SP): “Als jullie je laten horen kunnen wij in de Tweede Kamer ook meer doen.”
Fragment van het verzetslied door Karel Bosman
DANSEN OM DE BOM
Dansen, dansen, dansen om de bom
Naar de pijpen van het Pentagon
op het ritme van de oorlogstrom
Kracht is macht en daar draait alles om
In de polonaise naar
Een angstaanjagend slot
Kruisraketten helpen strakjes
Iedereen naar god
Dansen, dansen, dansen om de bom
Naar de pijpen van het Pentagon