De gemeente heeft sinds 2015 steeds meer taken in de zorg gekregen, vaak zonder voldoende geld voor de uitvoering. Er zijn lange wachtlijsten in de thuiszorg en jeugdzorg. De mantelzorgers zijn overbelast. Lokale partijen zien de oplossing in steun voor bewonersinitiatieven, zelfredzaamheid en preventie. Maar ouderen en kwetsbaren die niet zelfredzaam zijn vallen in een gat.
Wie bekommert zich om de zorg? De aangekondigde landelijke bezuinigingen van tien miljard op de zorg doen het ergste vrezen voor de gevolgen op lokaal niveau. De bereikbaarheid van zorgverleners en instellingen is door digitalisering, versnippering en personeelstekort ingewikkelder geworden. Alleenstaande ouderen vereenzamen en raken ondervoed.
Samenredzaamheid
Volgens hun partijprogramma’s steunen bijna alle lokale partijen wijkcentra, maaltijden voor de buurt, vrijwilligersinitiatieven, wandeltochten en buurttuinen. Bescheiden subsidies vergemakkelijken de buurtinitiatieven. Vooral actieve zestig- en zeventigplussers maken er gebruik van en zetten zich in als vrijwilliger. Het helpt tegen eenzaamheid en bevordert onderlinge hulp. De Stadspartij stelt: ‘We investeren in gemeenschapszin en samenredzaamheid.’ Maar er komt een moment dat de gezondheid of mobiliteit te slecht wordt, de zorg voor de partner te zwaar. Er wordt niet meer gekookt en de geestelijke gezondheid neemt af. Deze groep ging in het verleden naar een bejaardenhuis of aanleunwoning, maar valt nu vaak in een gat. Er wordt gerekend op mantelzorg en de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). Maar mantelzorgers zijn overbelast, de Wmo kampt met lange wachtlijsten. Door de privatiseringen is er te weinig zicht op de kwaliteit van de hulp. SP en GroenLinks willen de wachtlijsten verkleinen en een halt toeroepen aan de privatiseringen. De SP pleit voor zorgbuurthuizen. De lokale partijen willen doorstromen van ouderen naar kleinere appartementen vergemakkelijken, maar dit wordt vooral als oplossing gezien voor het tekort aan gezinswoningen. Het gaat weinig over het belang van een zelfstandige maar sociale woonvorm voor ouderen, waar hulp geconcentreerd kan worden, en contact en gezonde maaltijden vanzelfsprekend zijn.
Jeugdzorg
Er zijn lange wachtlijsten in de jeugdzorg. In 2015 werden de gemeenten door de decentralisatie verantwoordelijk voor de jeugdzorg. Er zou meer ruimte komen voor maatwerk en de vraag zou worden afgeremd, maar het tegenovergestelde gebeurde. In de afgelopen tien jaar verdubbelden de kosten, maar er wordt opnieuw bezuinigd.
De landelijke en lokale discussies gaan over jongeren minder snel doorsturen naar gespecialiseerde hulp en meer door het gezin op te laten vangen. D66: ‘Gespecialiseerde hulp alleen voor wie dat echt nodig heeft’. De meeste partijen staan achter buurtteams voor laagdrempelige opvang en willen de gesloten jeugdzorg afbouwen.
Muren
Landelijk komen met name GroenLinks-PvdA en SP op voor de zorg. Voor de nieuwe coalitie is het vooral een forse bezuinigingspost. Lokaal zijn de gevolgen daarvan nog niet duidelijk. Hoe lang kun je bezuinigen voor de zorg door de aanvaardbare grens zakt? Kunnen we nog een zorgverlener te spreken krijgen nu het zorgpersoneel overbelast is, de bureaucratie onbegrijpelijke muren opwerpt en digitalisering menselijk contact moeilijk maakt. Juist de meest kwetsbare mensen hebben hier last van.
Het beeld bij de Nijmeegse partijen is investeren in steun aan bewonersinitiatieven, zelfredzaamheid en preventie. Maar de lokale plannen hebben weinig oplossingen voor als de zelfredzaamheid tekortschiet. Nieuwe bezuinigingen op zorgvoorzieningen zullen ingrijpende gevolgen hebben.