In 2045 is Nijmegen energieneutraal. Deze ambitie sprak de gemeenteraad in 2013 uit. Om dit doel te verwezenlijken moet de stad tegen die tijd zonder gas haar huizen zien te verwarmen. Drie Nijmeegse wijken zijn uitverkoren om als eerste van het gasnet afgekoppeld te worden. Het gaat om Hengstdal, Bottendaal en een deel van Dukenburg. In Hengstdal en Bottendaal waren er in juni enkele informatiebijeenkomsten om de burgers op de hoogte te brengen van de laatste stand van zaken.

Het is een snikhete avond in juni als ruim vijftig belangstellenden naar het Canisiuscollege aan de Berg en Dalseweg gaan om zich door de gemeente te laten bijpraten over het aardgasvrij maken van de wijk Hengstdal. Wethouder Harriët Tiemens is lopend gekomen, zij legt het aanwezige publiek enkele vragen voor. „Hoe denk je dat je je huis in 2030 verwarmt?” Een andere misschien wel belangrijkere vraag: „Wat is voor u het belangrijkste bij het kiezen van een alternatief voor het aardgasvrij maken van uw woning?” Comfort speelt voor slechts een gering aantal mensen een rol. Duurzaamheid en vooral betaalbaarheid worden belangrijker gevonden of zoals een aanwezige vrouw het verwoordde: „Als je het niet betalen kunt, kan het niet.”
Wie had gehoopt aan het eind van de avond te weten hoe Hengstdallers hun huis in de toekomst verwarmen, komt bedrogen uit. Er liggen nog geen concrete plannen. Mark Wolf van adviesbureau Greenvis presenteert wel een overzicht van de mogelijkheden die er zijn voor aardgasvrij wonen en de keuzes die daarbij gemaakt moeten worden. Een van de keuzes is of je de overstap als individu of als collectief wilt regelen, een andere keuze is een hogetemperatuuroplossing of een lagetemperatuuroplossing. Voor wie dat allemaal abracadabra is: de huidige cv-ketel is een individueel systeem, dat met een hoge temperatuur huizen verwarmt. Een warmtepomp aan huis is een individuele lagetemperatuuroplossing. Een warmtenet kan zowel met een hoge als lage temperatuur maar alleen collectief. Zo’n warmtenet kan met restwarmte van bijvoorbeeld een afvalverbrandingsinstallatie of met aardwarmte. Wie hoopte op waterstof als alternatieve energiebron werd wel flink teleurgesteld. Deze is zowel financieel als ecologisch niet haalbaar. Hoewel waterstof zelf emissievrij is, is voor het maken van waterstof zeer veel energie nodig, zodat het zich op dit moment nog niet loont.

Ook koken op gas behoort straks tot het verleden. Foto: Judith Linders.

Warmtepomp
De grote afwezige die avond was woningcorporatie Woonwaarts, eigenaar van tweederde van de woningen in Hengstdal. Wel kwam ter sprake dat Woonwaarts bezig is met een pilot om een woningcomplex te verwarmen met een collectieve warmtepomp. Gevraagd om een reactie laat Dico van Verseveld, programmamanager duurzaamheid bij Woonwaarts telefonisch weten dat het nog te vroeg is om van een pilot te spreken. „Wij kijken op dit moment wat mogelijk is. Misschien kunnen we dan eind van het jaar met een pilot met een collectieve warmtepomp beginnen, maar daar is eerst nog wat onderzoek voor nodig. Het gaat daarbij om een warmtepomp geschikt voor hogetemperatuuroplossingen. Onze woningen in Hengstdal zijn op dit moment geïsoleerd naar energielabel B. Voor een lagetemperatuurwarmtepomp heb je energielabel A-plus nodig. Gezien de leeftijd van de woningen is dat financieel en technisch niet haalbaar.”

Bottendaal is een andere wijk waar de voorbereidingen al zijn begonnen. Hier was in juni eveneens een informatieavond. Leen Dresen was voor Bewonersoverleg Bottendaal erbij: „Het is voor ons onduidelijk waarom Bottendaal is uitgekozen. De reden kan niet zijn dat de gasleidingen niet deugen. De ouderdom van de woningen verschilt van straat tot straat. Het schijnt dat er een initiatief is geweest vanuit de wijk, maar wij weten als Bewonersoverleg Bottendaal niet van wie dat initiatief is.” Dresen vindt het onlogisch dat juist een complexe wijk als Bottendaal is gekozen om als eerste van het gas af te gaan. „Bottendaal is een heel diverse wijk met zowel heel oude als nieuwe woningen. Het lijkt mij makkelijker als je een wijk uitkiest met veel huizen in dezelfde categorie, zodat je sneller meters kunt maken.”

Erik Maessen begeleidt vanuit de gemeente het transitieproces in Hengstdal en Bottendaal. Foto: Erik Maessen.

Onrust
„We hebben voor Bottendaal gekozen omdat het een ingewikkelde wijk is met oude en nieuwe woningen,” zegt Erik Maessen. Hij is procesbegeleider energietransitie van de gemeente Nijmegen. „Het is niet zo dat de wijken die we nu hebben uitgekozen het eerst van het gas afgaan. Het gaat ons om het proces. We hebben dit nog niet eerder gedaan, dus we willen weten voor welke uitdagingen we komen te staan. We hopen hiervoor te leren voor andere wijken en uiteindelijk kan het best zijn dat andere wijken misschien toch eerder van het gas afgaan. Wat dat betreft staan we nog aan het begin.” Volgens Dresen had het veel onrust voorkomen als de gemeente pas naar de bewoners was toegestapt als de gemeente eerst haar eigen verhaal beter had uitgewerkt. „Bij de eerste bijeenkomst in maart vorig jaar leek het alsof er veel haast achter zat. Op de vraag of je nog een nieuwe cv-ketel kon aanschaffen werd geantwoord dat je deze nog kwijt kon op de tweedehandsmarkt. Nu is gezegd koop maar gerust een nieuwe.”

In Bottendaal is woningbouwcorporatie Talis de grote speler, eenderde van de woningen is in haar bezit. Pim Thoonen, beleidsadviseur bij Talis, staat welwillend tegenover de plannen van de gemeente: „Ik denk dat het goed is dat we iets gaan doen, al is het nog te vroeg voor definitieve keuzes.” Hij is het niet eens met de kritiek van Dresen dat de gemeente te vroeg naar de bewoners is gestapt. „Door bewoners er vroeg bij te betrekken, krijgen ze wel de kans mee te praten.” Hij vindt het wel belangrijk om vooral investeringen te doen, waarvan je later geen spijt krijgt. „Zo hebben we bijna alle onze huizen geïsoleerd, daarmee zijn we in ieder geval klaar voor de volgende fase.”

Zwanenveld
De derde wijk die uitverkoren is, is Zwanenveld. Anders dan in Hengstdal en Bottendaal zijn er nog geen bewonersgroepen bij betrokken. „Zwanenveld is een wijk waar ook veel andere problemen spelen, zoals op het sociale vlak of veiligheid,” zegt Maessen. De gemeente hoopt mensen erbij te betrekken door koppelkansen te creëren. „Als we bijvoorbeeld leidingen aanleggen, kunnen we tegelijk groenstroken opknappen of werk creëren voor mensen uit de wijk die nu nog zonder zitten. Zo hopen we draagvlak te creëren in de wijk. ” De gemeente kreeg een rijkssubsidie van 4,8 miljoen euro om te onderzoeken of het haalbaar en betaalbaar is om een warmtenet aan te leggen in Dukenburg. De subsidie is bedoeld voor 828 huizen van woningcorporaties in Zwanenveld, Meijhorst en een klein deel van Lankforst en winkelcentrum Dukenburg. Als het warmtenet er komt, kan daarmee ruim de helft van de huizen in Dukenburg worden verwarmd.

auteur: Gabriëlla Hendriks


U kunt reageren op dit artikel via een e-mail naar redactie@denijmeegsestadskrant.nl