De sociale wijkteams van Nijmegen ondersteunen mensen bij vragen rondom wonen, welzijn en zorg. Ze blijken gigantische wachtlijsten te hebben. Wie hulp wil krijgen moet daardoor maanden wachten voor het eerste keukentafelgesprek. In dit keukentafelgesprek wordt gekeken welke hulp het beste past. Wie zelf eerder een hulpverlener vindt moet toch wachten, want alleen met toestemming van het sociale wijkteam kan de hulpverlening vergoed worden.

Pas nu er hulp is, kan Marja weer lachen [foto Jan Lintsen].
Vierenhalve maand wachten op een gesprek bij het Sociaal Wijkteam Midden terwijl je dringend hulp nodig hebt. Het overkwam ‘Marja’ uit Nijmegen. Marja, die haar verhaal alleen onder een pseudoniem wil doen, heeft ADD, een aandachtsstoornis: „Door ADD gaat je hoofd moeilijk aan en uit. Je blijft slaperig en duf als er niets gebeurt of als er alleen bekende dingen moeten gebeuren. Je leeft in een dikke grijze mist en veel informatie neem je niet of niet goed op. Alleen als er iets nieuws is word je wakker en voel je je goed. Vandaar dat ADD’ers altijd op zoek zijn naar nieuwe dingen en het afmaken van dingen zo moeilijk is. Ik kwam er pas acht jaar geleden achter dat ik, mijn kinderen en mijn vader het hebben. Toen snapte ik waarom zo veel dingen in mijn leven zo moeilijk gaan. Alhoewel ik ook gewoon veel pech heb.”

Overleven
Marja is half Nederlands en woonde vanaf haar achtste in het Noord-Europese land waar haar moeder vandaan komt. Ze trouwde er en kreeg twee kinderen, waarna het noodlot toesloeg. In een jaar tijd gingen vijftien mensen dood in haar omgeving. Daarnaast kregen twee mensen een hersenbloeding. Haar man werd angstig en depressief. Het weer was het hele jaar door koud en regenachtig. Marja: „Toen ben ik met mijn kinderen naar Nederland gegaan. Mijn man volgde later. We waren redelijk welvarend toen we naar Nederland kwamen. Maar na verhuizingen wegens werk en gezondheid van mijn man, moesten we ons huis met verlies verkopen. Daarnaast leenden we de helft van ons geld aan een familielid dat failliet ging. In 2014 was ons geld op en kregen we als zzp’ers van de gemeente een lening van 1.200 euro per maand. Ondertussen bleek ik zwanger, terwijl mijn man steeds depressiever werd. Ik kreeg een burn-out, we scheidden en ik bleef met drie kinderen aan het werk. Onder andere werkte ik tweeënhalf jaar bij PostNL, waarvan twee jaar in Arnhem na het afbranden van het kantoor in Dukenburg. Naar Arnhem fietste ik ’s ochtends om vijf uur. Het was 24 kilometer heen en 24 kilometer terug. Mijn oudste kinderen zorgden voor de peuter en brachten haar naar de kinderopvang. Het was niet leven maar overleven.”

Aanmaningen
„Omdat we de lening met onze inkomsten niet konden terugbetalen heeft de gemeente die in 2016 omgezet in een bijstandsuitkering. De gemeente gaf het totale bedrag van 11.000 euro in dat jaar bij de belastingen op als inkomsten, waar ik dus in 2016 belasting over moest betalen. Daar kwam ik pas later achter. Ik schoof als ADD’er de belastingaangiften steeds voor me uit. Omdat ik vanaf 2015 geen belastingaangiften deed, maakte de belastingdienst een schatting van onze inkomsten in 2016. Toen ik dat las dacht ik, o prima, dan hoef ik dat niet te doen. Maar ik zag die 11.000 euro niet. Evenmin zag ik dat ze in plaats van de 6.400 euro verdiensten van mijn man, bij hem 32.000 hadden ingevuld. Ik schrok me dood toen ik een aanslag van 24.000 euro kreeg. En daarna kreeg ik aanmaningen en kortingen. Ik durfde de brieven algauw niet meer open te maken. Ik had eerder een tijd een coach gehad vanuit het Kenniscentrum AD(H)D en ASS. Zij hadden dit voorjaar de ruimte om me te helpen, maar dat moest via het sociale wijkteam. Dus ging ik begin april naar het sociale wijkteam voor hulp. Daar kreeg ik te horen dat er een wachttijd van acht tot tien weken was. Ze zeiden ook dat ze niet zomaar mijn oplossing van coaching door het kenniscentrum konden overnemen, al had die gewerkt. Misschien wisten zij nog wel wat beters. Mijn eigen ervaringen en wensen telden dus niet voor hen. Mijn situatie werd alleen maar erger en erger. Al mijn toeslagen werden gekort. Ik verdien 1.380 euro en heb 1.250 euro vaste lasten. Van de rest moet ik eten, kinderopvang en alles betalen. Ik moest steeds lenen, maar dat houdt op. Ik moet leven van niks met drie kinderen. Na zes weken hing ik huilend en in totale paniek aan de telefoon bij het sociale wijkteam of ze alsjeblieft konden komen. Anderhalve week erna kreeg ik een brief dat dat niet kon.”

Aan-en-uitknopje
„Uiteindelijk kreeg ik deze week, niet na tien weken maar pas na vierenhalve maand, mijn keukentafelgesprek. Dat was een fijn gesprek met iemand van het sociale wijkteam en een financieel expert. Zij kunnen het ook niet helpen dat het systeem zo is. Het schijnt dat het bij het Sociale Wijkteam Nijmegen Midden nog het rustigste is. Zij willen me anderhalf uur per week een coach van het kenniscentrum geven. Volgende week krijg ik nog een gesprek met een financieel expert die ervaring heeft met dit soort situaties met gemeente-uitkeringen en belastingen. Volgende week wordt beslist in hun teamvergadering of dit inderdaad doorgaat, maar ik kreeg de indruk dat dat wel zal gebeuren. Ik krijg nu steun en hoef niet meer alles alleen te doen. Als ADD’er ontbreekt bij mij het aan-en-uitknopje. Ik krijg nu iemand die me helpt met starten en ook stoppen, want ik kan ook met iets bezig gaan en zonder te eten en te drinken of pauze te nemen. Mijn medicijnen helpen niet goed als je erge stress hebt.” Marja heeft het wachten op deskundige hulp overleefd dankzij hulp van familie en vrienden. „Ik wil nooit meer in deze chaos terechtkomen. Ik vertel mijn verhaal, omdat mensen in nood niet zo lang aan hun lot mogen worden overgelaten.”

Crisis
Het verhaal van Marja staat niet op zich. Bij de redactie zijn meerdere verhalen bekend over lange wachttijden bij de sociale wijkteams in Nijmegen. Communicatieadviseur Mattijs Vonk, die namens de sociale wijkteams per e-mail reageert, geeft toe dat er wachttijden zijn: „Wij doen er alles aan om deze te verkorten. De wachttijd is niet alleen zeer vervelend voor de bewoner, die een vraag stelt aan het sociaal wijkteam, maar drukt ook zwaar op de schouders van onze medewerkers die zich ten doel stellen mensen zo goed mogelijk te helpen. In de afgelopen tijd is het aantal vragen gestegen maar wij kunnen geen extra professionals inzetten. De gemeente Nijmegen kampt met financiële tekorten en heeft geen geld om extra personeel aan te nemen. Onze professionals proberen de vragen van bewoners zo zorgvuldig mogelijk te beantwoorden. Iedere vraag dient serieus en zorgvuldig behandeld te worden. Dat kost tijd. De wachttijd hangt af van allerlei factoren, zoals het type vraag, de wijk, de urgentie, et cetera. Helaas kunnen we daar geen harde beloftes in maken. Wel is het zo dat spoed- en crisisvragen altijd met voorrang worden opgepakt. Dit kan betekenen dat ‘reguliere’ vragen wat langer moeten wachten.” Omwille van de privacy kan Vonk niet ingaan op individuele gevallen. „Wel is het zo dat wij als sociaal wijkteam geen geld uitkeren, noch iets doen met uitkeringen. Dat de genoemde moeder van drie kinderen zonder geld kwam te zitten, wat natuurlijk vreselijk is, kunnen wij als sociaal wijkteam niet beïnvloeden, noch zijn wij daar verantwoordelijk voor.” De verantwoordelijkheid voor de lange wachtlijsten legt Vonk bij de financiële tekorten van de gemeente. De rol van de gemeente en haar relatie tot deze kwetsbare mensen, komt in een volgend artikel aan bod.

auteur: Mariët Mensink


U kunt reageren op dit artikel via een e-mail naar redactie@denijmeegsestadskrant.nl