De Werkgroep Nieuwe Nijmeegse Economie wil dat we overgaan van een winstgedreven economie naar een welzijnseconomie. De werkgroep maakte een manifest met tien actiepunten, waarvan er enkele terug te zien zijn in de Economische Visie 2.0 van de gemeente. Nu hoopt de groep de verkiezingsprogramma’s te voeden.
Eind 2024 werd het Manifest voor een Nieuwe Nijmeegse Economie overhandigd aan de gemeenteraad. In het manifest worden tien aanbevelingen gedaan om de Nijmeegse economie eerlijker, socialer en duurzamer te maken.
Op 18 juni werd de Economische Visie 2.0 in de raad gepresenteerd. Met dit actieplan wil de gemeente de lokale economie versterken. Enkele punten uit het manifest zijn hierin terug te zien. Zo heeft het college een toezegging gedaan om zich in te zetten voor brede welvaart. Maïta van der Mark en Hugo van Liempd van de Werkgroep Nieuwe Nijmeegse Economie willen echter meer. Volgend jaar komen de gemeenteraadsverkiezingen eraan, en dat biedt kansen. “We willen de verkiezingsprogramma’s voeden met de punten van ons manifest.”
Welzijnseconomie
De tien punten uit het manifest lopen uiteen van een oproep om gezonde landbouw en lokale consumptie te stimuleren, tot het streven om de Nijmeegse economie te ondersteunen met het ontwikkelen van een lokaal betaalmiddel. Alle punten zijn erop gericht om de lokale economie om te vormen tot een ‘welzijnseconomie’. Volgens de werkgroep moet de Nijmeegse economie het welzijn van mens en natuur in onze gemeente bevorderen, en niet op winstmaximalisatie gericht zijn.
“We zien dat ons huidige systeem economisch en sociaal aan het vastlopen is. Het leidt tot veel ongelijkheid, sociale conflicten en het is slecht voor het milieu. Wij willen ons inzetten voor een economie die werkt voor de mens en de natuur. Dat betekent dat we ons gezamenlijk moeten inzetten om een tegenwicht te geven aan het winstgedreven kapitaal. Zo roepen we in een van onze punten op om menselijke basisbehoeften, zoals zorg, onderwijs, kinderopvang en wonen, onder te brengen bij publieke organisaties. Samen kunnen we ervoor zorgen dat iedereen in zijn basisbehoeften voorzien is. Daar hoeven bedrijven geen winst op te maken.”
Postkapitalisme
De Werkgroep Nieuwe Nijmeegse Economie vond haar oorsprong bij een boektoer van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks. Voor het boek Er is wél een alternatief werd er een ‘postkapitalismekaravaan’ georganiseerd, die verscheidene steden in Nederland aandeed om te discussiëren over alternatieven voor ons huidige economische systeem. Op 30 januari 2023 kwam de karavaan aan bij filmtheater LUX in Nijmegen. Enkele gegadigden (onder wie Van der Mark en Van Liempd) wilden blijven nadenken over dit onderwerp en vormden een boekenclub. Hieruit ontstond de werkgroep. Ondanks hun radicale voorstellen wil de werkgroep zo veel mogelijk politiek neutraal zijn, en vermijden ze termen als ‘socialisme’ en ‘antikapitalisme’. Ze willen een zo breed mogelijke groep van het hele politieke spectrum aanspreken.
“Als je termen als ‘postkapitalisme’ gaat gebruiken, stoot je al snel veel mensen af die anders misschien wel naar je boodschap hadden willen luisteren. Bovendien wordt het gesprek dan op een hoog abstractieniveau gevoerd. Wij willen liever praten over concrete maatregelen die het welzijn van iedereen in de maatschappij bevorderen. Dan krijg je mensen een stuk makkelijker mee. We realiseren ons wel dat veel van onze voorstellen het kapitalisme op losse schroeven zetten. Zo pleiten we voor meer economische democratie. Dat kan bijvoorbeeld door af te stappen van bedrijven in privébezit, en een beweging te maken naar meer coöperaties.”
De werkgroep wilde een open gesprek aangaan met alle partijen in de Nijmeegse gemeenteraad. Echter, alleen partijen aan de linkerkant van het politieke spectrum (PvdA, GroenLinks, SP en PvdD) gaven hier gehoor aan.
Lokaal
In een tijd van een steeds verder afbrokkelende verzorgingsstaat, waarbij het geld vooral naar de aanschaf van meer wapens lijkt te gaan, voelt de oproep voor een wijder sociaal vangnet misschien wat idealistisch. Van der Mark en Van Liempd vinden echter niet dat ze met hun strijd voor meer medemenselijkheid in de economie vechten tegen de bierkaai: “Alle progressieve bewegingen in de afgelopen twee eeuwen, die zich verzet hebben tegen onmenselijke sociale verschijnselen of wetgeving, hebben dat te horen gekregen. Als er genoeg mensen zijn die zich hiervoor hard willen maken is alles mogelijk.
Om onze boodschap te verspreiden is het goed om klein en lokaal te beginnen. In een stad als Nijmegen zijn er al heel veel mensen die zich via allerlei initiatieven inzetten voor hun medemens. Als we genoeg Nijmegenaren kunnen overtuigen om zich bij ons aan te sluiten en zich in te zetten voor de welzijnseconomie zien ook mensen buiten de stad dat er een beter alternatief is voor onze economie.
Om te slagen moeten we onze lokale economie versterken. Dat kan bijvoorbeeld door manieren te vinden om geld binnen de gemeenschap te houden, te voorkomen dat er veel geld naar rijke mensen en bedrijven blijft stromen. Ons voorstel van een lokaal betaalmiddel is daar een voorbeeld van.”
Inspiratie
De werkgroep wil met haar boodschap naast de politiek ook de burger inspireren. Ze benadrukt het belang om de gehele samenleving aan te spreken.
“Er zijn veel mensen die het gevoel hebben dat het de verkeerde kant opgaat met onze economie. Soms doen ze niets met die energie, en soms zetten ze zelf een initiatief op. Wij willen deze mensen met elkaar verbinden om hun energie doelmatig in te zetten voor een eerlijkere, socialere en duurzamere economie.”