Protestmars in Nijmegen tegen moderne slavernij zoals seksuele uitbuiting en dwangarbeid [foto Jan Lintsen].
Ruim dertig mensen liepen 19 oktober in stilte in een lange rij door de stad. Ze droegen T-shirts met erop ‘Slavernij afschaffen, stap voor stap’, borden met ‘Miljoenen leven in moderne slavernij’ en ‘Mensenhandel genereert jaarlijks ruim 125 miljard euro’. Ze willen het publiek bewustmaken van moderne slavernij en hen oproepen te kijken hoe ze kunnen helpen. Dat doen ook Amnesty International en Stichting FairWork.

In Nederland is de slavernij afgeschaft in 1863, het was daarmee een van de laatste landen die dat deden. Toch zijn er wereldwijd 40 miljoen slaven onder wie 10 miljoen kinderen volgens Amnesty International. Denk bij moderne slavernij aan seksuele uitbuiting, dwangarbeid, schuldarbeid, onvrijwillige huishoudelijke dienstbaarheid en kindsoldaten. En het is niet alleen ver weg. In Nederland leven naar schatting 30.000 mensen in dergelijke slavernij, in de seksindustrie, maar meer nog in dwangarbeid bij restaurants, in de land- en tuinbouw en in de schoonmaakbranche. Een procent wordt slechts bevrijd. Volgens de Nationaal Rapporteur Mensenhandel waren er in 2016 officieel 6.250 nieuwe slachtoffers in beeld. A21 is een van de organisaties die actie voeren om moderne slavernij zichtbaar te maken, slachtoffers te helpen en overheden te stimuleren maatregelen te nemen.

Mishandeld
Op 17 oktober organiseerde Amnesty Nijmegen een avond over dit probleem. Hier vertelde onder anderen Hanka Mongard, vertegenwoordigster van Stichting FairWork, over arbeidsslaven. FairWork bestrijdt en voorkomt in Nederland al dertig jaar arbeidsuitbuiting, ofwel moderne slavernij buiten de seksindustrie. Mensen uit Nederland, maar ook uit Polen, Roemenië en Bulgarije moeten onder zeer slechte omstandigheden werken. Of ze worden seksueel uitgebuit. Ze zijn volledig in de greep van hun baas of tussenpersoon: ze worden soms mishandeld, krijgen hun paspoort niet terug als ze daarom vragen of vrezen voor de veiligheid van hun families.
Die avond liet Mongard een film zien over een Poolse vrouw die negen weken 16 tot 19 uur achterelkaar moest werken voor ze een vrije dag had. En na drie weken kreeg ze als loon 90 euro. De mensen die haar met mooie praatjes naar Nederland haalden, betaalden reis, onderdak, eten en ‘opleiding’, en haar schulden moest ze eindeloos afbetalen. Ze werd uitgescholden, vernederd en bedreigd: „We weten je te vinden”. Deze vrouw ontsnapte met hulp van FairWork. De andere slachtoffers accepteerden de situatie omdat ze thuis helemaal niets hadden.
Op de Amnestyavond gaf Stijn Deklerck een ander voorbeeld: de situatie in China van miljoenen Oeigoeren en andere etnische minderheden die hun taal, cultuur en godsdienst niet mogen uitoefenen en met miljoenen in werk- of beter gezegd strafkampen zitten, waar ze verplicht werken.
Schrijver, columnist Qader Shafiq vertelde over moderne slavernij die hij in Afghanistan meemaakte. Zo was als hij als kind bij een kindhuwelijk, waarvan de bruid van twaalf jaar de hele bruiloft zat te huilen omdat ze moest trouwen met een oude man.
Amnesty Nijmegen heeft een schoolpakket over moderne slavernij ontwikkeld. De nadruk ligt op de kledingindustrie, om kinderen te laten nadenken over goedkope kleren. Degenen die de kleren maken krijgen maar een paar cent van die euro die de mensen hier betalen. Het zijn misschien kinderen die niet naar school kunnen, maar voor een paar centen vele uren moeten werken.

Activist Jan-Willem te Maarssen strijdt tegen het onrecht dat moderne slavernij heet [foto Jan Lintsen].
Bewustwording
Als afsluiting van de avond riep Jan-Willem te Maarssen van A21 de bezoekers op mee te lopen met de Walk for Freedom op 19 oktober om mensen bewust te maken van het bestaan van moderne slavernij. De A21-campagne stelt alles in het werk om slachtoffers te bevrijden van slavernij wereldwijd. De organisatie is opgericht in 2008 in Australië. A21 staat voor ‘afschaffing van onrecht in de 21e eeuw’. Er zijn actieve groepen in Afrika, Azië en Noord- en Zuid-Amerika, maar ook in Europa, bijvoorbeeld in Griekenland en Engeland. A21 focust op preventie en bewustwording van publiek, politie, douane, justitie en advocaten. Ze geeft hulp bij ontsnapping, biedt onderdak in safe houses en brengt handelaren en hun netwerken voor het gerecht. De wandelingen voor vrijheid, walks for freedom, zijn tegelijk op 550 plaatsen in de wereld, waarvan zes in Nederland. Vorig jaar waren er wandelingen in zeventien steden in Nederland. Dit jaar is het kantoor van A21 in Amsterdam, dat de organisatoren van de wandelingen ondersteunde, na twee jaar opgeheven. Dat kantoor was vooral gericht op bewustwording en gaf geen daadwerkelijke ondersteuning aan slachtoffers zoals A21 in andere landen wel doet.

Schandalig
Te Maarssen organiseert de wandeling al voor het vierde jaar en kan dit ook zonder ondersteuning van het Amsterdamse kantoor. De affiches komen echter nu uit Engeland en hij drukte dezelfde flyers als vorig jaar. Hij krijgt jaarlijks ongeveer dertig tot veertig mensen op de been, vooral uit zijn eigen netwerk. Hij organiseert ook acties om aan geld te komen om het werk van A21 te ondersteunen. „We hebben 800 flyers uitgedeeld. Ik vind het fijn dat tijdens de wandeling mensen hun duim opsteken of laten weten dat ze er niet van wisten en het goed vinden wat we doen.” „Deze wandeling helpt, omdat de wandelingen over de hele wereld gebeuren”, vindt Phoebe, die meeloopt met de Walk for Freedom. Ook Lena van 10 jaar vindt het belangrijk om mee te lopen: „Ik kan naar school, maar veel kinderen niet. Die moeten de hele dag werken.” Chris, Judith en Mariska lopen mee: „Het is hoog tijd dat meer mensen ervan weten”. Frits, een oudere demonstrant die meeloopt, vindt het schandalig dat er nog steeds mensenhandel is: „De overheid moet meer doen. Het moet toch niet aan kleine clubjes als deze worden overgelaten.”

Door Mariët Mensink


U kunt reageren op dit artikel via een e-mail naar redactie@denijmeegsestadskrant.nl