Als gevolg van de opening van het Gebroeders van Lymborch Huis op 25 augustus is er dit jaar geen groots middeleeuws festival met de Blijde Incomste. Sinds 2005 toog deze middeleeuwse optocht steevast het laatste weekeinde van augustus door de Nijmeegse binnenstad. In plaats van het festival is er een Gebroeders van Lymborch Zondag met publieksactiviteiten. Men kan kennis maken met het Gebroeders van Lymborch Huis, het werk van de gebroeders en de tijdsperiode waarin zij leefden. Het Gebroeders van Lymborch Huis is op de Burchtstraat 63, boven op de nog bestaande middeleeuwse kelders van het familieatelier waar de gebroeders het vak geleerd hebben. Bij het festival waren elk jaar tientallen vrijwilligers actief. Wat vinden zij ervan dat er opeens geen Blijde Incomste meer is?

Marskramer Joris Leijten op weg met zijn rugkorf [foto Joris Leijten].
Joris Leijten, marskramer en coördinator merchandise, vertelt dat het festival, dat vijftien jaar bestond, voor het publiek fantastisch was, maar dat er achter de schermen veel problemen waren. Allereerst financieel. Grote groepen ‘Middeleeuwers’ uit het hele land en daarbuiten werden uitgenodigd, wat geld kostte en veel organisatie vereiste. In het bestuur zaten twee mensen die dicht bij de praktijk van het festival zaten, naast drie mannen met meer afstand. Leijten: „ De praktijkmensen zijn eruit gegaan. De mannen met afstand kijken meer naar de toekomst en naar de doelstellingen van de Stichting. In die doelstellingen staat niets over een festival. Het doel van de stichting is het erfgoed van de gebroeders permanent zichtbaar maken, onderzoek doen en educatieve activiteiten uitvoeren. Het bestuur heeft zich gericht op een permanente plek om het erfgoed zichtbaar te maken met het openen van het Gebroeders van Lymborch Huis. Ze willen driejaarlijks een festival houden en in de tussenliggende jaren daarvoor sparen. Ik begrijp het wel, al vind ik het jammer dat er dit jaar geen festival is. Ik zelf ga als marskramer nog naar veel andere middeleeuwse festivals, dus ik kom wel aan mijn trekken.”

Rosalie Thomassen, zakelijk leider van Stichting Maelwael van Lymborch, Gebroeders van Lymborch reageert desgevraagd: „Het klopt dat de stichting een bredere doelstelling heeft dan alleen een festival organiseren. Maar van financiële problemen of problemen achter de schermen was helemaal geen sprake, en dat was niet de reden om te kiezen voor de huidige opzet van het evenement. De bestuurswisselingen waren ook zeker niet het gevolg van die problemen.
Wel is het zo dat het organiseren van een dusdanig groot festival het merendeel van ons beschikbare budget in beslag nam. En onze organisatie kan bestaan dankzij de inzet van tientallen vrijwilligers. Ook zij waren voornamelijk bezig met het organiseren van het jaarlijkse evenement. Door beperkte menskracht en budgetten kon de stichting zich dus niet zoveel als zij wenselijk vond inzetten voor permanente zichtbaarheid van het werk van de gebroeders, de betekenis daarvan en de tijd waarin de gebroeders leefden. Wie toevallig niet het laatste weekend van augustus in Nijmegen was, kon zomaar een heel jaar lang niets merken van het feit dat in Nijmegen de grondleggers van de miniatuurschilderkunst geboren en geschoold zijn. Met de komst van het Gebroeders van Lymborch Huis heeft de stichting een middel en basis gevonden om een heel jaar lang voortdurend publieksactiviteiten op te zetten. Het driejaarlijkse evenement zal zich ook veel meer gaan richten op de uniciteit van de werken van de drie gebroeders, om zich duidelijker te onderscheiden van de vele andere middeleeuwse festivals in het land.”

Groots
De naaisters van historisch kledingatelier de Nijmeegse Cotardie, die elk jaar kostuums vermaken en nieuwe maken, vinden het niet zo jammer dat het festival nog maar een keer in de drie jaar is: „Er moest wel wat gebeuren. We hebben het jaren heel leuk gevonden, maar het hele gebeuren was wat sleets geworden. Het laatste festival was niet meer zo leuk, op verschillende plekken was het niet meer echt authentiek middeleeuws. En de Incomste was al een paar jaar minder sinds het dwars door winkelgebied ging. Daar was minder aandacht voor de optocht. Het was elk jaar ook een crime om voldoende vrijwilligers te vinden. Dat geldt trouwens nu ook voor het Gebroeders van Lymborch Huis. We dachten zelf aan een keer in de twee jaar een middeleeuws festival en het andere jaar een Romeins festival, maar het bestuur kiest nu hiervoor. De plannen zijn wel heel groots. Ze verwachten heel veel bezoekers. Nu, we zullen zien. We hebben zo veel kostuums gemaakt, net als de andere naaigroepen. Het is maar de vraag of er nog nieuwe nodig zijn. Maar onze naaigroep blijft naaiopdrachten uitvoeren, voor iedereen die een historisch kostuum wil laten maken, voor particulieren, musea en festivals.”

Marskramer Joris Leijten in optocht tijdens de Blijde Incomste van 2016 [foto Joris Leijten].
Het Gebroeders van Lymborch Festival
Een sinds 2005 jaarlijks terugkerend middeleeuws muziek- en theaterfestival. Voor 2019 was de naam van het evenement Gebroeders van Limburg Festival. Het festival liet zich inspireren door de bekende miniaturen van de gebroeders Van Lymborch. Figuranten beeldden het dagelijks leven in het hertogdom Gelre van 1350-1450 uit. Een van de hoogtepunten was de ‘Blijde Incomste’, een historische optocht door de binnenstad van Nijmegen met ruim zevenhonderd ridders, narren en andere middeleeuwers. In het Valkhofkwartier herleefden de middeleeuwen met kinderspelen en oude ambachten. Er was een vermaakprogramma met ridderspelen, lezingen en concerten. Het festival was deels gratis, voor een aantal activiteiten gold een toegangsprijs. De gebroeders Herman, Paul en Johan van Lymborch leefden in de periode dat de Westerse kunst, zoals we die nu kennen, werd geboren. Met nieuwe kenmerken, zoals originaliteit, emoties en persoonlijkheid in figuren en niet in de laatste plaats met perspectief. De gebroeders speelden een belangrijke rol als vernieuwers.

auteur: Mariët Mensink


U kunt reageren op dit artikel via een e-mail naar redactie@denijmeegsestadskrant.nl