Drijvende krachten achter Nijmeegs kunstenaarsplatform Derde Wal: Jolijn Geelen (links), Emiel van der Pol-Engels (midden) en Robbie Driessen (rechts). [foto Jan Lintsen].
Een uitgebreide viering van tien jaar Derde Wal zat er vorig jaar niet in. Dit platform voor hedendaagse kunst biedt ondersteuning aan jonge kunstenaars en zoekt al meer dan tien jaar nieuwe manieren om kunstenaars te verbinden met het publiek en de publieke ruimte. De creativiteit stopte echter niet door de coronacrisis. Integendeel.

In 2010 mocht een aantal kunstenaars in de Derde Walstraat ruimtes van woningbouwvereniging Talis gebruiken als ateliers, waarbij ze alleen een symbolisch bedrag hoefden te betalen. Beeldhouwer en decorateur Robbie Driessen, destijds een jonge dertiger, was een van hen. Hij richtte samen met enkele andere kunstenaars het platform Derde Wal op om jonge kunstenaars uit te dagen en te ondersteunen in hun artistieke ontwikkeling. Het vrijwilligersplatform organiseerde vooral tentoonstellingen en stimuleerde vanaf de start omgang van de kunstenaars met het publiek. Na vijf jaar resideren in de Derde Walstraat hield de regeling met Talis op en vertrok Derde Wal naar een pand aan de Waalbandijk waar wel huur betaald moest worden. Driessen: „Daar zaten we twee jaar, maar het was financieel niet haalbaar.”

Nomadisch
„We wilden in plaats van geld te stoppen in een gebouw, de kunstenaars betalen volgens de geldende richtlijnen. Daarop besloten we door te gaan als nomadisch platform, zonder vaste ruimte”, legt Driessen uit. De kunstenaars werken sindsdien in en voor de publieke ruimte. Het platform stimuleert hen om op zoek te gaan naar nieuwe manieren om kunstenaars en publiek te verbinden, te experimenteren buiten hun eigen comfortzone, en prikkelende onderzoeksvelden te vinden. Driessen: „We vragen kunstenaars die we interessant vinden om een plan te schrijven en maken dan een selectie. We willen zowel voor de kunstenaar als het publiek interessant en uitdagend werk realiseren.” Jolijn Ceelen, publiciteitsmedewerkster sinds begin 2019: „De publieke ruimte kan van alles zijn, de sociale omgeving, maar ook het internet of de andere kant van de wereld. Er is ooit een kunstenaar met het vliegtuig naar Iran gegaan om er een zak lucht te halen.”

In het oog springend Derde Walwerk van Fiona Lutjenhuis boven de Stationstunnel. [foto Jan Lintsen].
Zijwieltjes
Drie jaar geleden werd gestart met de serie Social Aspects. Elk jaar nodigt Derde Wal kunstenaars uit, om in drietallen enkele maanden ‘in residence’ aan nieuwe verbindingen met het publiek te werken. In wisselwerking met elkaar, en met medewerkers, freelancers en vrijwilligers van Derde Wal ontwikkelen zij hun ideeën en voeren die uit. Een van de andere projecten van Derde Wal, sinds vier jaar, is Muur voor Talent. De muur bij de tunnel onder het station, aan de kant van de Marialaan, wordt, in interactie met de omgeving, door een kunstenaar onder handen genomen. In 2020 maakte striptekenaar Fiona Lutjenhuis een muurschildering die een fictieve advertentie voorstelt. Buurtbewoners droegen daarvoor ideeën aan: Sanne Streefkerk kwam met het idee van zijwieltjes voor hoge hakken, Rob van der Ven met een blikopener in blik. Lutjenhuis verwerkte beide ideeën in een absurde advertentie in comicstijl.

Langzamerhand is Derde Wal veranderd van een vrijwilligersorganisatie naar een organisatie met betaalde krachten. Sinds 2015 krijgen programmamaker en artistiek leider Driessen, de pr-medewerker en de communicatiemedewerker betaald voor hun werk. Derde Wal is niet meer alleen een organisatie voor jonge kunstenaars. Ze nodigt kunstenaars uit die in de eerste jaren van hun nieuwe beroepspraktijk zitten. Dat kunnen oudere kunstenaars zijn die een nieuwe richting inslaan. Verder is besloten om de organisatiestructuur te veranderen. Er is geen bestuur meer, aan wie elke stap voorgelegd moest worden. Driessen: „Bij een organisatie als Derde Wal met kunstenaars in residentie, waar geregeld ad hoc besluiten nodig zijn, werkte dat erg vertragend. Er is nu een Raad van Toezicht.” Dit jaar is voor Social Aspects 10# al een twaalftal kunstenaars geselecteerd, die niet in drietallen een aantal maanden, maar als groep het hele jaar gaan samenwerken. Het jongste project is zo nieuw dat het nog geen naam heeft. Wel is er al een kunstenaar geselecteerd: Dana Dijkgraaf. Zij maakt een object voor langere tijd in de publieke ruimte van Nijmegen.

Social Aspects en corona
Voor Social Aspects 2020 moesten de kunstenaars in maart 2020, toen de eerste lockdown inging, plotsklaps hun plannen wijzigen, wat wonderwel lukte. Hessel Josemans bijvoorbeeld wilde een buurtcafé in het centrum van Nijmegen bouwen, met daarin uitvergrote relikwieën uit een volkscafé. Het publiek kon dan in dit café gaan zitten. Op deze manier wilde hij het buurtcafé terug in het straatbeeld brengen. Toen corona kwam, bedacht Josemans een nieuw plan waarbij hij rekening hield met de maatregelen van het RIVM. Hij maakte een buurtcafé met vijf levensgrote geboetseerde stamgasten die enkel plek overlieten voor een bezoeker per keer in het café. Niet de relikwieën werden uitgelicht maar juist de stamgasten. Josemans schrijft op de site van Derde Wal: „Ik ben veel meer gaan kijken naar de sociale functie van zo’n buurtcafé binnen volksbuurtjes en kwam tot de conclusie dat het project over eenzaamheid moest gaan, aangezien deze cafés dienen als ontmoetingsplek binnen de gemeenschap die niet alleen over het algemeen aan het verdwijnen is maar ook door corona wegviel.” Eef Veldkamp maakte souvenirs rondom de coronacrisis van 2020. Souvenirs schaffen we aan om een prettige herinnering niet te vergeten. De Hyper Souvenirs die Veldkamp ontwikkelde, kaarten en sleutelhangers over corona, zijn bedoeld als monumentjes voor corona. „Opdat we die niet vergeten en blindelings doorrazen naar de volgende crisis.”


U kunt reageren op dit artikel via een e-mail naar redactie@denijmeegsestadskrant.nl