Frans Kellendonk: „Mijn ideeën zijn al geleefd voor ze gedacht worden.” Foto Uitgeverij Querido

Frans Kellendonk worstelde met het leven. Dit beeld beklijft na het lezen van de diepgravende literaire biografie, die Jaap Goedegebuure schreef over het korte bestaan van deze Nijmeegse auteur. Goedegebuure schetst met precisie de samenleving waarin Kellendonk opgroeide en zijn latere bestaan als anglist, letterkundige en schrijver.

Frans Kellendonk is in 1951 in Nijmegen geboren. Hij is de oudste zoon van een gezin waarin later nog drie dochters ter wereld komen. Zijn ouders, een kleinschalige aannemer en een huisvrouw, hebben moeite te accepteren dat hun zoon verschilt van de rest van het gezin. Hij is de eerste in de familie die het schopt tot leerling van het Dominicus College, waar hij het gymnasium bezoekt. Later gevolgd door een studie Engelse taal- en letterkunde aan de Nijmeegse universiteit. Vooral zijn vader heeft het daar niet makkelijk mee. Hij zag liever dat zijn enige zoon het aannemersbedrijf, wat hij ooit begon, overnam.

In de vroege jaren zeventig ontstaat het besef bij Kellendonk dat hij homoseksueel is. Iets dat in de conservatieve katholieke familie Kellendonk onbespreekbaar is. Na zijn vertrek uit Nijmegen naar Amsterdam volgen er jaren van zoeken naar de perfecte balans tussen dat van auteur en academicus. Hij schrijft verhalen die geheel of gedeeltelijk autobiografisch zijn, waaruit het beeld ontstaat van een moeilijk te doorgronden intellectueel. Een denker met uitgesproken meningen over de samenleving, de rooms-katholieke kerk, de politiek en de academische wereld, een wereld waarin hij zich uiteindelijk niet zo op zijn plek voelde.

Hij is het mikpunt van scherpe literaire discussies omtrent de vorm, stijl en inhoud van zijn werk. Met name criticus Aad Nuis voert fanatieke polemieken om Kellendonk te bestempelen als anti-joods met name na Kellendonks opmerkingen over het jodendom in zijn tweede boek Mystiek lichaam. Kellendonk is kritisch op het homoseksuele leefmilieu in Amsterdam, dat volgens hem zich teveel bezondigt aan overdreven uitspattingen en uitingen van die geaardheid. Soberheid, zuinigheid, toewijding aan zijn werk, en onverholen zelfkritiek zijn eigenschappen die hem bij uitstek karakteriseren.

Hij gaat scherpe discussies niet uit de weg, zoals over het openlijke racisme dat zich uit in de moord op Kerwin Duinmeijer in 1983. Dit zou de inspiratie vormen voor zijn boek Leeuwendalers, dat er evenwel niet is gekomen. Het had na Letter en geest en Mystiek lichaam zijn derde volwaardige roman moeten zijn. Hij heeft het boek niet kunnen voltooien. Kellendonk raakt medio jaren tachtig ziek en als bij hem de diagnose aids is gesteld gaat het snel bergafwaarts met zijn gezondheid. Februari 1990 sterft hij, slechts 39 jaar oud.

Goedegebuure heeft met deze biografie een uitgebreide, boeiende en beklijvende studie geschreven over een man die zowel in zijn eigen leven als zijn maatschappelijke loopbaan moeite had om een plek te vinden en daardoor gemankeerd door het Amsterdamse leven ging. Zijn literaire nalatenschap, hoe gering ook, verdient het om hem blijvend in herinnering te houden.

Jaap Goedegebuure, Kellendonk Een biografie, ISBN 978-90-214-0997-9

Auteur: Pim van Ginneken


U kunt reageren op dit artikel via een e-mail naar redactie@denijmeegsestadskrant.nl