Hij bouwde een strohotel en bedacht een ventilatiesysteem op basis van zonne-energie. Architect Wim Kol laat zich drijven door idealistische motieven. Binnenkort exposeert hij in de kapel op het Mariënburgplein met maquettes van futuristische dijken. Kol kwam in 1993 in Nijmegen wonen. De keuze voor Nijmegen is puur praktisch, hij wilde in de buurt blijven van zijn toenmalige opdrachtgevers.

Een dijk is een groot bouwwerk van klei en zand. Kun je daarin mooie ruimten maken? Tekening Wim Kol.

Wim Kol is in 1936 in Haarlem geboren. Hij volgde een opleiding tot bouwkundig tekenaar. Werkt daarna vijf dagen in de week als tekenaar en volgt daarnaast acht jaar lang een tweedaagse studie aan de Academie voor Bouwkunsten in Arnhem. Na die acht jaar is Kol officieel architect. Zijn eerste baan is bij het vleesverwerkingsbedrijf Homburg in Cuijk. Het bedrijf ging uiteindelijk failliet waardoor Kol zijn baan verliest. Na een halfjaar werkloosheidsuitkering krijgt Kol in 1970 zijn eerste opdracht, een oud-collega van de Homburg vraagt Kol een huis voor hem te bouwen. Dat bleek een voltreffer, een tweede oud-collega vraagt Kol ook voor hem een huis te bouwen. Daarna volgen meerdere opdrachten en Kol is zelfstandig ondernemer.

Op 23-jarige leeftijd gaat Kol met het oog op ontwikkelingswerk naar Afrika en bouwt daar een kerk. Hoewel de herinneringen hem dierbaar zijn, besluit hij dat ontwikkelingswerk niet zijn stiel is. „Door initiatief bij mensen weg te halen maak je ze afhankelijk, het demotiveert om zelf te ondernemen”, zo zegt hij.

Voor Kol, idealistisch ingesteld, is het milieu een belangrijke factor. Hij besluit architectuur te combineren met zonne-energie. Hij bedenkt een vernuftig inpandig systeem, waarbij de zon middels een ventilatiesysteem warmte laat circuleren. Door gebruik te maken van onder andere gasbetonblokken wordt de woning geïsoleerd. Het idee is baanbrekend en wordt enthousiast ontvangen. Kol komt er zelfs mee op televisie. Maar aan het eind van de dag is er niemand die zich aan het systeem durft te wagen. Er viel toen geen droog brood mee te verdienen. Een nieuw project dient zich aan: het bouwen en inrichten van schooltjes en kinderdagverblijven. De opdrachtgeefster, een avontuurlijke vrouw, heeft naast de noodzakelijke discipline, de vrijheid van het kind centraal staan. Kol kreeg de vrije hand in het ontwerpen van zowel de inrichting als het gebouw zelf. Het mocht fleurig, speels zijn én liefst energiezuinig waardoor Kol alsnog met zonnecollectoren kan werken. Twee vliegen in één klap. Vijf jaar lang werkt Kol bijna jaarlijks aan een nieuw project van deze opdrachtgeefster.

Als je bang bent voor hoog water, kun je in een nieuw soort terp wonen. Tekening van Wim Kol.

Intussen krijgt Kol steeds meer belangstelling voor architectuur in combinatie met kunst. Hij is inmiddels 75 als hij de opdracht krijgt de schouwburg van Cuijk te herbouwen en opnieuw in te richten. Een megaklus waarmee Kol zijn hart kan ophalen wat de kunst betreft. Hij doet dit samen met de directeur van de schouwburg, met wie hij het erg goed kan vinden. Kol is eindverantwoordelijk voor de esthetica. Het thema van zijn inrichting is ‘Een dialoog met het verleden met het optimisme van de toekomst’. Alles wat er te zien is, is ontworpen door Kol, tot en met de deurklinken. Al met al trekt dit hele project toch een enorme wissel op hem. Het was een enorme uitdaging die hem ook veel hoofdbrekens en slapeloze nachten heeft bezorgd.

Strohotel
Na de schouwburg besluit Kol dat dit zijn laatste grote project was en gaat hij het rustiger aandoen. Een van zijn laatste projecten is het strohotel in Haps, Noord-Brabant. Conny van de Besselaar verzorgt er excursies over onder andere het fokken van kippen en het maken van advocaat van de eieren. Het is een populair uitje bij voornamelijk dames en er ontstond de behoefte aan de mogelijkheid te kunnen overnachten na het uitje. De vraag komt bij Kol terecht, die voorstelt een strohotel te bouwen. Een bouwwerk van op elkaar gestapeld geperst stro, met aan weerszijden een leemlaag. Dat idee wordt enthousiast ontvangen en samen met een Fransman bouwt Wim het strohotel. Daarna zijn er nog wat kleinere projecten, waaronder het veerhuis in Oeffelt.

In de dijk is van alles mogelijk. Tekening Wim Kol.

Het leuke aan zijn werk vindt Kol het ontwerpen en tekenen. Maar ook de samenwerking met anderen zoals het goede contact met de tegelzetter bij het betegelen van vloeren en wanden. „Door uitwisseling van ideeën kun je samen tot een mooier resultaat komen.”

Het meeste plezier beleeft hij aan het ontwerpen van de binnenkant. „Ik werk graag met contrasten, scherpe lijnen en kleuren. Ik ben beslist geen functionalist, kantoren zijn aan mij niet besteed. Het is noodzakelijk ruimte in mijn hoofd te houden voor het creatieve proces, naast de verantwoording voor budget, constructieberekeningen en vergunningen. Ik zie mijzelf als een verzamelaar van dingen die ik boeiend vind uit het verleden én van dingen die boeiend zijn in de toekomst. Inspiratie komt en gaat met golven”, aldus Kol.

Kol neemt nu geen opdrachten meer aan maar is nog steeds actief. Hij maakt schilderijen en maquettes met als thema: ‘De schoonheid van dijken en de toekomst daarvan’. Deze werken zijn 4 juni te zien op een tentoonstelling in de kapel op het Mariënburgplein te Nijmegen.

Kol kreeg van gemeente Nijmegen de Karel de Groteprijs uitgereikt voor zijn gehele oeuvre.

Te bezichtigen projecten van Wim Kol:

Het Veerhuis in Oeffelt
Het Strohotel in Haps
De Schouwburg in Cuijk
Op 4 juni expositie van maquettes in de kapel op het Mariënburgplein (mits de coronamaatregelen dat toelaten).


U kunt reageren op dit artikel via een e-mail naar redactie@denijmeegsestadskrant.nl